Quyosh energiyasi, qayta tiklanadigan energiyaning boshqa turlari kabi, tobora raqobatbardosh bo’lib bormoqda, energiya olishning eng toza turlari va usullaridan biri.

Islom Abdug’anievich Karimov

Bosh sahifa

Quyosh energiyasi xalqaro instituti (qisqartirilgan nomi “QEXI”) O’zbekiston Respublikasi Prezidentining tashabbusi bilan 01.03.2013 y. NP-4512-sonli Farmonida aks ettirilgan. “Muqobil energiya manbalarini yanada rivojlantirish bo’yicha chora-tadbirlar to’g’risida” gi qarori.

 

Bu erda QEXIning asosiy vazifalari va faoliyati aniqlanadi:

– quyosh energiyasidan sanoat foydalanish sohasidagi yuqori texnologik ishlanmalarni amalga oshirish;

– ilg’or va tejamli texnologiyalar asosida iqtisodiyotning turli sohalarida va ijtimoiy sohada quyosh energetikasi salohiyatidan amaliy foydalanish bo’yicha takliflar tayyorlash;

– iqtisodiyotning turli sohalarida quyosh energiyasidan foydalanish bilan bog’liq bo’lgan amaliy tadqiqotlar, shu jumladan maxsus materiallarni sintez qilish va issiqlik bilan ishlov berish texnologiyalari;

– “Quyosh energetikasi sohasida yirik loyihalar uchun hujjatlarni ishlab chiqish bo’yicha ishlarni muvofiqlashtirish”

Shu kuni, ushbu Farmonni ishlab chiqishda bo’lgani kabi, O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013 yil 1 martdagi “Quyosh energiyasi xalqaro institutini tashkil etish to’g’risida” gi PQ-1929-sonli qarori, unda:

А. QEXIning yuqori organi quyidagilardan tashkil topgan:

  1. O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti – Kengash raisi
  2. “O’zbekenergo” DAK raisi – Kengash raisi o’rinbosari
  3. Tiklanish va taraqqiyot jamg’armasining ijrochi direktori
  4. Iqtisodiyot vazirining o’rinbosari
  5. Moliya vazirining o’rinbosari
  6. “O’zeltexsanoat” uyushmasi raisi
  7. Osiyo bankining O’zbekiston Respublikasidagi doimiy vakili (kelishuv bo’yicha)
  8. B. QEXI tuzilmasi ilmiy ishlanmalarning natijalarini amalga oshirish darajasiga etkazish uchun tadqiqot va ishlab chiqarishni amalga oshirish, shuningdek tajriba ishlab chiqarish bo’limi faoliyatining asosiy vazifasi bo’lgan beshta ilmiy-texnik bo’linma tarkibida aniqlanadi.
  9. QEXI quyidagi huquqlarga ega:
  10. Respublika ilmiy-tadqiqot institutlari va markazlari, oliy o’quv yurtlari, shuningdek, xorijiy olimlar va tadqiqotchilarni jalb qilish;
  11. Xalqaro tashkilotlar, shu jumladan fondlar bilan ilmiy-tadqiqot ishlar va xodimlarni tayyorlash uchun shartnoma tuzish;
  12. Quyosh energetikasi sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish uchun, xorijiy ilmiy-tadqiqot markazlariga, amaliyot va malaka oshirish uchun institutning ilmiy xodimlarini, mutaxassislarni va ekspertlarni yuborish;
  13. Quyoshli texnologik qurilmalarni sinovdan o’tkazish va sertifikatlash O’zbekiston Respublikasining Milliy sertifikatlashtirish tizimining qoidalariga muvofiq amalga oshirilshi;

 

 

 

 

So’zboshi:

Dunyoning aksariyat mamlakatlari qayta tiklanadigan energiya va, birinchi navbatda, quyosh energiyasidan foydalanish uzoq muddatli energetika strategiyasining usullaridan biri ekanini xulosa qilishmoqda.

Quyosh energiyasidan foydalanishning asosiy argumentlari quyidagilardir:

– energiya xavfsizligini oshirish;

 

– elektr tarmoqlaridan uzoqda joylashgan iste’molchilarning energiya bilan ta’minlash (elektr energiyasi, issiqlik, yoqilg’i) muammolarini hal qilishning eng tez va eng arzon usuli, bunday hududlarning aholisining iqtisodiy va ijtimoiy ahvolini yaxshilash;

 

– yirik bir martalik investitsiyalarni talab qilmaydi, chunki loyihalar qisqa muddatda amalga oshiriladi, an’anaviy energetika ob’ektlarini qurishning 5-10 yillik davridan farqli o’laroq, xususiy kapital uchun jozibador bo’lishi mumkin;

 

– energiya yo’qotishlarini qisqartirish, kam quvvat tizimlarida energiya va energiya taqchilligini pasaytirish, ishlab chiqarishni rivojlantirish va ish joylarini yaratishdagi to’siqlarni bartaraf etish;

 

– texnogen falokatlarning potentsial xavfi yo’qligi, issiqxona gazlari emissiyasi va atrof muhitni ifloslantirilishini kamaytirish;

 

Respublikamiz Markaziy Osiyo mintaqasida quyosh energiyasidan foydalanish sohasidagi ilmiy tadqiqotlar markaziga aylanishini va mamlakat va mintaqaning iqtisodiyotidagi so’nggi yutuqlarini namoyish etish uchun platforma bo’lishini ta’kidladi.

Quyosh energiyasi xalqaro institutining (QEXI) tashkil etilishi bu rejalarni amalga oshirishning asosi hisoblanadi.

Bugungi kunda QEXI shakillanish bosqichida:

– institutning ilmiy salohiyati shakllantirilmoqda, hodimlarni tayyorlash jarayoni o’tkazilmoqda;

– QEXI Toshkent hududida quyosh texnologiyalarini sinash va sertifikatlash laboratoriyasi yaratildi, sinov sanoat ishlab chiqarishini yaratish masalalari o’rganilmoqda;

– QEXI sinov maydonchasi uchun turli xil quyosh texnologiyalarini (shu jumladan xorijiy) va sinovdan o’tkazish uchun Toshkent yaqinidagi 50 gektar maydon tanlangan. Poligonni qurish uchun loyihalash ishlari yakunlandi.

Institut xodimlari o’zlariga qo’yilgan barcha vazifalarni bajarishga intilishadi.

QEXI veb-saytini ro’yxatdan o’tkazib, biz qiziqqan tomonlarni bizning faoliyatimiz haqida to’liq va sifatli etkazib bera olishimiz, quyosh energiyasidan foydalanish bo’yicha xizmatlar ko’rsatishimiz mumkinligini ko’rsatishga umid qilamiz.

Saytimizga tashrif buyurganingiz uchun tashakkur.

Institut direktori                                                                                          Matchanov N.A.